درباره یک نهضت هنری مردمی ـ به بهانه رونمایی از بزرگ‌ترین پوستر گروهی ایران

پوستر «بشنو اسرائیل»همین چند روز پیش بزرگ‌ترین پوستر گروهی ایران با عنوان «بشنو اسرائیل» در حاشیه نمایشگاه رسانه‌های دیجیتال انقلاب اسلامی، رونمایی شد. این پوستر با مشارکت ۲۰۰ نفر تولید شده و یکی از اساتید گرافیک آن را نهایی کرده است. برای آنکه درباره این پوستر اطلاعات بیشتری کسب کنید و آن را ببینید، می‌توانید به پایگاه اینترنتی «نهضت مردمی پوستر انقلاب» که این اثر هنری به ابتکار و همت آن تولید شده است مراجعه کنید. اما آنچه مورد توجه این نوشتار خواهد بود، بانی تولید این پوستر یعنی «نهضت مردمی پوستر انقلاب» است که هسته مرکزی و دفتر اصلی آن در مشهد شکل گرفته و مستقر است.

به‌طور خلاصه موجودیت این نهضت مبتنی بر ایده‌پردازی، تولید و نشر پوستر به شکل حرفه‌ای و هنری و متناسب با دغدغه‌های روز رهبر معظم انقلاب و جمهوری اسلامی، به صورت کاملاً مردمی و غیرانتفاعی معنا می‌یابد.

این حرکت که ابتدا به نام نهضت مردمی پوسترهای عاشورا شناخته می‌شد، در بحبوحه فتنه ۸۸ و با همت جمعی از هنرمندان دغدغه‌مند نسبت به انقلاب و نظام اسلامی به راه افتاد. از بدو تأسیس تا کنون، این مجموعه علاوه بر استمرار، هر روز قوی‌تر و بالنده‌تر شده است. این استمرار و بالندگی ریشه در عواملی دارد که برخی از آنها را مرور خواهیم کرد.

الف ـ تولید مردمی؛ این نهضت مردمی است چرا که ایده‌پردازی، تولید و نشر پوستر در آن مبتنی بر ظرفیتهای مردم است. همه عوامل ایده‌پرداز و طراحان گرافیک مبتنی بر دغدغه‌ها و اعتقادات شخصی به تولید رایگان آثار فاخر می‌پردازند، بدون آنکه منفعت مادی برای آنان داشته باشد. پوسترها به رایگان در اختیار عموم قرار می‌گیرد و همه اشخاص حقیقی و حقوقی و نهادهای مردمی و دولتی اجازه دارند حتی با درج نام و نشان خود از این آثار استفاده و آن را منتشر کنند. گرچه تاکنون برخی دستگاههای دولتی و عمومی پوسترهای نهضت را چاپ و منتشر کرده‌اند، اما به هر حال در ادامه حیات نهضت، وابستگی اصلی به ظرفیتهای مردمی بوده است و دستگاههای دولتی دنباله‌رو و بهره‌مند از خدمات این حرکت به حساب آمده‌اند نه پیشرو، کارفرما و سفارش‌دهنده.

ب ـ مخاطب مردمی؛ این نهضت مردمی است چرا که مخاطبش عامه مردم‌اند و آثارش برای فهم عمومی است نه فقط عده‌ای خاص؛ چرا که اصولاً گرافیک، هنری است که برای انتقال مفاهیم به عموم به وجود آمده است. در حالی که بسیاری فعالیتها و آثار هنری به دلیل روشنفکرزدگی و تولید آثار صرفاً گالری‌پسند، از برقراری ارتباط با توده مردم عاجزند، نهضت توانسته است با حفظ کیفیت هنری و حرفه‌ای ضمن جلب‌نظر اهل فن، با مخاطب عمومی نیز ارتباط خوبی بگیرد. نهضت مخاطب عمومی را به بی‌سوادی و نفهمیدن متهم نمی‌کند، اما ارتقاء ذائقه و سلیقه هنری مخاطب عام نیز برایش اولویت و موضوعیت دارد.

ج ـ رویکرد ایجابی و تهاجمی؛ از همان ابتدا (یعنی در بطن فتنه ۸۸) رویکرد نهضت منفعلانه و صرفاً سلبی و تدافعی نبوده است. نگاه نهضت به مسائل، فعال و عموماً ایجابی و تهاجمی است. در ایام فتنه آثار نهضت بدون آنکه به فرد یا افراد خاصی حمله کند، از انقلاب، نظام و رهبری دفاع می‌کرد و فراتر از مسائل سطحی و گذرا، افقی بلند و رو به جلو را پیش چشم مخاطب می‌گشود. از همین رو اغلب آثار نهضت تاریخ مصرف ندارد. در دیگر موضوعاتی که مورد توجه نهضت قرار گرفته نیز، همواره ارائه راهکار و جنبه‌های امیدبخش و ایجابی، بر نقد صرف، نفی و نگاه سلبی رجحان داشته است؛ موضوعاتی از قبیل انتظار، انقلاب اسلامی، ولایت، تولید ملی، سبک زندگی و بسیاری دیگر. شاید اوج این رویکرد همین پوستر گروهی «بشنو اسرائیل» باشد که با ادبیاتی کاملاً تهاجمی و بر پایه هشدار به صهیونیسم جهانی مبنی بر پایان یافتن کار آنان، تولید شده است.

د ـ توجه به ارتقاء درونی؛ «نهضت مردمی پوستر انقلاب» در سال ۱۳۹۳ به مراتب منسجم‌تر، قوی‌تر و پخته‌تر از «نهضت مردمی پوسترهای عاشورا» در سال ۱۳۸۸ است. این توفیق از یک سو مرهون توجه به ارتقاء کیفی آثار، آموزش و یادگیری متقابل بوده است و از سوی دیگر متأثر از اعتماد به نفس انقلابی و تلاش برای توسعه مخاطب داخلی و خارجی و ابلاغ پیام انقلاب اسلامی و تبیین اولویتهای آن برای این مخاطبان است.

اکنون نهضت، شبکه گسترده‌ای از طراحان معتقد و دغدغه‌مند نسبت به اسلام ناب محمدی را شامل می‌شود که علی‌رغم استقلال، تمایز و تنوع در نگاه و بیان هنری، پدیدار شدن سبک و گونه‌ای خاص و قابل تشخیص به نام «پوستر مردمی انقلاب» را نوید می‌دهند.

کزرع اخرج شطأه فآزره فاستغلظ فاستوی علی سوقه یعجب الزراع (فتح: ۲۹)

چون کشته‌اى که جوانه خود برآورد و آن را مایه دهد تا ستبر شود و بر ساقه‌هاى خود بایستد و دهقانان را به شگفت آورد!

این یادداشت پیش از این در روزنامه شهرآرا، دوشنبه ۱۰ شهریور ۹۳ منتشر شده است.

این یادداشت در: پایگاه نهضت مردمی پوستر انقلاب